Στην Σίφνο των παραδόσεων  

   

"Αν ο πλούτος της Σίφνου στην αρχαιότητα οφειλόταν στον χρυσό και τον άργυρο, τους τελευταίους δύο αιώνες οφείλεται στους ποιητές, τους λογοτέχνες τους κεραμίστες, τους αγρότες, τους χτίστες της πέτρας." Σίφνος. Στο κυκλαδίτικο τοπίο της άνθισε ο πολιτισμός μέσα από την καθημερινότητα, τις γιορτές, τα πανηγύρια, το άσπρισμα των σπιτιών, τη φροντίδα των μονοπατιών, τη διατήρηση των ξερολιθιών στα χωράφια, τη σοφή καλλιέργεια της γης, τη δημιουργία των έργων τέχνης από πηλό, το μάζεμα της ελιάς, το αντάμωμα με την αλμύρα της θάλασσας.  Οι οικισμοί της δεμένοι αρμονικά με το φυσικό τοπίο υπογραμμίζουν ακόμα και σήμερα την ανάγκη σεβασμού του πολιτισμού και του φυσικού περιβάλλοντος που δέθηκαν αρμονικά μεταξύ τους στο πέρασμα των αιώνων.  Εδώ θα βρει κάποιος ακόμα διαδρομές χαραγμένες με πέτρες, δάση από κέδρους και βελανιδιές, σχίνα και ελαιώνες, αμμόλοφους και φυτά της παραλίας (όπως τα κρινάκια) που απειλούνται με εξαφάνιση από τις μεσογειακές ακτές.  Σήμερα μας καλεί να περάσουμε σε ένα μέλλον πιο φιλικό στον πολιτισμό και το περιβάλλον που δημιούργησαν, αλλά και σεβάστηκαν οι προηγούμενες γενιές. Η Σίφνος σήμερα είναι γνωστή κυρίως ως τόπος παραθερισμού για το εξαίρετο φυσικό κάλλος της, την πνευματικότητα, τη φιλοξενία των κατοίκων της, τους κάτασπρους παραδοσιακούς οικισμούς της, τις πολυάριθμες και γραφικές εκκλησίες της, τα ιστορικά μοναστήρια της και τις πολυσύχναστες και απόκρυφες παραλίες της, το θησαυρό της στους Δελφούς και τους πολυάριθμους αρχαίους πύργους της,δημιουργήματα της χρυσής της εποχής.  Παράλληλα αξιόλογη υπήρξε η συμβολή των Σιφνιών στις επιστήμες στις τέχνες και τα γράμματα. Έχει γραφεί χαρακτηριστικά ότι "Αν στην αρχαιότητα ο πλούτος της Σίφνου μετριόταν σε χρυσό και άργυρο τους δύο τελευταίους αιώνες μετριέται σε πνευματικό πλούτο". Ειδικότερα μεγάλος αριθμός Σιφνιών συνέβαλλε στη διοργάνωση, κοινωνική αναβάθμιση και ανάπτυξη του ελεύθερου ελληνικού κράτους: πολιτικοί, δάσκαλοι, θρησκευτικοί ηγέτες, αγωνιστές, δημοσιογράφοι, κορυφαίοι νομικοί, οικονομικοί παράγοντες κ.α. Η λογοτεχνική σχολή της Σίφνου είναι σήμερα μία από τις σπουδαίες τοπικές σχολές με δεκάδες εκπροσώπους αλλά και πλήθος λαϊκών ποιητών που δικαιολογούν πως η Σίφνος χαρακτηρίστηκε ως "νησί των ποιητών", με κορυφαίους τον Ιωάννη Γρυπάρη, τον Κλεάνθη Τριανταφύλλου ή Ραμπαγά, τον Αριστομένη Προβελέγγιο, το Στέλιο Σπεράντσα, το Θεοδόση Σπεράντσα, τον Αρίστο Καμπάνη, τον Αντώνιο Μαγγανάρη- Δεκαβάλλε, τον Αντώνη Πρόκο, τον Τίτο Πατρίκιο, το Νίκο Γ. Σταφυλοπάτη, που επιμελήθηκε την Ανθολογία Σιφνίων ποιητών και τη βραβευμένη από την Ακαδημία συλλογή λαϊκών τραγουδιών και καλάντων, το θεατρικό συγγραφέα Μανόλη Κορρέ, το λαογράφο Μάνο Φιλλιπάκη, το δημοσιογράφο και λογοτέχνη Γιώργο Ξ. Ματζουράνη, τους εκπαιδευτικούς και συγγραφείς Νίκο Καλαμάρη, Αντώνιο Γ. Τρούλλο, Γ. Β. Πρόκο κ.ά.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Το τοπωνύμιο Καμάρα ή Καμάρες (αρχ. καμάρα "τοξωτή αψίδα, θολωτή στέγη") προήλθε από τις πολλές σπηλιές που υπήρχαν παλαιότερα στη βραχώδη νότια ακτή του όρμου.
Τη θέση των καμαρών αυτών έχουν καταλάβει σήμερα σπίτια, μαγαζιά και "σύρματα", υπόγειες αποθήκες, όπου σύρονται οι βάρκες το χειμώνα, για να προστατεύονται από τις κακοκαιρίες.
Οι Καμάρες είναι το μεγαλύτερο παραλιακό χωριό και το λιμάνι της Σίφνου από τα τέλη του περασμένου αιώνα. Ο κεντρικός οικισμός απλώνεται στη δεξιά πλευρά της αγκάλης που σχηματίζει ο όρμος των Καμαρών. Εδώ είναι η αποβάθρα του λιμανιού, πρακτορεία πλοίων καταστήματα, παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια ζαχαροπλαστικής, αγγειοπλαστικής, ενοικιαζόμενα δωμάτια γραφεία ενοικίασης αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων, πρακτορείο εφημερίδων, περίπτερο, ιδιωτικός χώρος κατασκήνωσης (camping) και στις δυτικές παρυφές του οικισμού οι επαύλεις των εύπορων Σιφνιών.

Το τοπωνύμιο στην τοπική λαλιά προφέρεται Πγιατ' γιαλός (<Πγιατ' Γιαλός <Πλατ' γιαλός <Πλατύς Αιγιαλός) και σημαίνει ακρογιάλι που έχει σχετικά μεγάλο πλάτος, ευρύχωρη ακροθαλασσιά.
Είναι η πιο πολυσύχναστη παραλία του νησιού και θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες παραλίες των Κυκλάδων. Εδώ υπάρχουν ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, δημοτικός οργανωμένος χώρος κατασκήνωσης (camping), παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια αγγειοπλαστικής, όπου μπορεί να βρει ο επισκέπτης προϊόντα σιφναίικης κεραμικής και να γνωρίσει τον τρόπο παραγωγής τους.



Το τοπωνύμιο Βαθύ (εννοείται λιμάνι ή έδαφος) είναι ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου βαθύς και σημαίνει ότι το λιμάνι βρίσκεται σε βαθύτερο, σε χαμηλότερο σημείο σε σχέση με τη γύρω περιοχή ή ότι η θάλασσα έχει μεγάλο βάθος κοντά στην ξηρά για να προσεγγίζουν τα πλοία.

Το τοπωνύμιο Φάρος οφείλεται προφανώς στην εγκατάσταση φάρου, μεγάλου παράκτιου φανού στην είσοδο του λιμανιού για τη ναυσιπλοΐα. Ο φάρος αυτός βρίσκεται σήμερα δεξιά της εισόδου του λιμανιού και παράπλευρα, στο μοναστήρι του Σταυρού, από το οποίο η θέα είναι μαγευτική.
Ο Φάρος βρίσκεται στα Ν.Α της Σίφνου και θεωρείται το ασφαλέστερο λιμάνι του νησιού, του οποίου ήταν το επίσημο λιμάνι ως το 1883. Εδώ υπάρχουν εστιατόρια, παντοπωλείο, ενοικιαζόμενα δωμάτια. Είναι ένα ήσυχο ψαροχώρι, με γραφικές συνεχόμενες αμμουδερές παραλίες: τη Φασολού, το Φάρο, το Γλυφό.

Το τοπωνύμιο Χερρόνησος (<χερσόνησος <χέρσος "ακαλλιέργητος"+νήσος) είναι αρχαίο ελληνικό και σημαίνει το τμήμα της ξηράς που περιβρέχεται από θάλασσα και συνδέεται με την ξηρά από τη μία μόνο πλευρά. Από τα πιο δημοφιλή σιφναϊκά δημοτικά τραγούδια είναι και το "Στράτα μου της Χερόννησος". Κατά την πορεία προς τη Χερρόνησο ο επισκέπτης συναντάει τους αγροτικούς οικισμούς Τρουλλάκι, όπου υπάρχει και εξοχική ταβέρνα και Διαβρούχα όπου υπάρχει εργαστήριο αγγειοπλαστικής.

Το Κάστρο είναι το γενέθλιο χωριό του κορυφαίου νομομαθούς και υπουργού Κων/νου Γ. Προβελέγγιου (1800-1880), του πανεπιστημιακού καθηγητή και ακαδημαϊκού Γεωργίου Μαριδάκη και του προέδρου του Αρείου Πάγου Αντωνίου Ζηλήμονος κ.ά. Το τοπωνύμιο Κάστρο (λατιν. castrum) σημαίνει φρούριο.
Στη σημερινή του μορφή ο οικισμός αποτελεί δείγμα κάστρου ενετικής περιόδου. Είναι χτισμένο πάνω σε αρχαία πόλη, το "άστυ" που αναφέρει ο Ηρόδοτος.